Πεντοζάλης

Οι Κρητικοί χοροί είναι γνωστοί για τη ζωντάνια και την ενέργεια που τους χαρακτηρίζει. Χαρακτηριστικός κρητικός χορός είναι ο Πεντοζάλης, ο οποίος χορεύεται σε όλη τη Κρήτη, και οι ρίζες του τοποθετούνται στο πολεμικό χορό που χόρευαν οι πολεμιστές με τα άρματά τους κατά τη διάρκεια των αρχαίων χρόνων.

Ο Πεντοζάλης είναι ιδιαίτερα ενθουσιώδης και αλματώδης χορός τα βασικά του βήματα είναι πέντε όπως το μαρτυράει άλλωστε και το όνομα του (πέντε ζάλα) και βασίζεται σε ρυθμό με οκτώ μουσικά μέτρα. Χορεύεται από άνδρες κυρίως (αλλά μερικές φορές και γυναίκες) με τα χέρια πιασμένα από τους ώμους σε κύκλο. Η συνοδευτική μουσική παίζεται από βιολί ή λύρα με λαούτο, μαντολίνο και ασκομαντούρα στα ορεινά.

Είναι ίσως ο πιο γνωστός αλλά και ιστορικός χορός της Κρήτης. Λέγεται ότι κατά τη διάρκεια του Τουρκικού ζυγού η Κρήτη, και γενικότερα η Ελλάδα, υπό την ανάγκη σύμμαχων συνεργαζόταν με τη Ρωσία που ήταν επίσης ορθόδοξη και εχθρικά προσκείμενη προς την Οθωμανική αυτοκρατορία. Κάποια στιγμή στο ρωσικό αυτοκρατορικό θρόνο ανεβαίνει η Αικατερίνη η Β’ η οποία συμφωνεί να αποστείλει στρατό προς βοήθεια του σκλαβωμένου ελληνικού έθνους.

Πεντοζάλια - Ψαραντώνης

Την πρόθεση της Ρωσικής αυτοκρατορίας γρήγορα έμαθε και ο Ιωάννης Βλάχος ή Δασκαλογιάννης, έμπορος από τη Κρήτη ο οποίος ταξίδευε συχνά στη Ρωσία. Ο Δασκαλογιάννης λοιπόν ήταν ο πρώτος που ήρθε σε επαφή με τους αυλικούς της Αικατερίνης και συνεννοήθηκε σχετικά με τη Ρωσική βοήθεια στο νησί.

Επιστρέφοντας στη Κρήτη συνεργάστηκε με τους άλλους Κρήτες οπλαρχηγούς και ετοίμασε την δική του επανάσταση υπολογίζοντας στη πολύτιμη Ρωσική βοήθεια.

Ο Δασκαλογιάννης και οι οπλαρχηγοί του αποφάσισαν να δημιουργήσουν συμβολικά ένα νέο πολεμικό χορό, ο οποίος θα συμβολίζει τη πέμπτη κατά σειρά επανάσταση – το πέμπτο ζάλο δηλαδή, εξ ου και «πεντοζάλης» - ενάντια στους Τούρκους.

Το έργο αυτό ανατέθηκε στο γνωστό οργανοπαίχτη Κιώρο από την Ανώπολη Σφακίων, ο οποίος συνέθεσε έναν δυνατό, πολεμικό χορό με πέντε ζάλα, δηλαδή βήματα, και δώδεκα γυρίσματα όσοι και οι οπλαρχηγοί που θα έπαιρναν μέρος στην επανάσταση. Τελικά η επανάσταση έγινε αλλά απέτυχε, οι αρχηγοί του και ο Δασκαλογιάννης βρήκαν τραγικό θάνατο, αλλά έμεινε ο πεντοζάλης να θυμίζει το ξεσηκωμό της Κρήτης και τον ηρωικό αγώνα του Δασκαλογιάννη και των οπλαρχηγών του.

Μία άλλη εκδοχή θέλει το συγκεκριμένο χορό να δημιουργήθηκε από τη συμφωνία πέντε καπετάνιων (οπλαρχηγών) που ο καθένας είχε το δικό του γύρισμα.

Επικοινώνησε μαζί μας

 
 
Εγγραφή στο newsletter!