Ξεχασμένοι χοροί της Κρήτης

Λασιθιώτικος Πηδηχτός

Χορός που ανήκει στην οικογένεια των πηδηχτών χορών της Κρήτης με κοινή καταγωγή τον αρχαίο Πυρρίχειο χορό. Στο Λασηθιώτικο πηδηχτό αποτυπώνεται όλη η αρχοντιά και η σεμνότητα των ανθρώπων της ανατολικής Κρήτης.

Λασιθιώτικος Πηδηχτός - Μεγαλακάκηδες

Στην Σητεία τον λένε "Στειακό" και στην Ιεράπετρα "Γεραπετρίτικο". Αναμφισβήτητα είναι ο αντιπροσωπευτικότερος χορός της ανατολικής Κρήτης. Αρχίζει με αργή ρυθμική αγωγή και προοδευτικά γίνεται γρήγορος αλλά και συγκρατημένος χωρίς ποτέ να ξεπερνά τα όρια και να καταλήγει σαν διονυσιακός.

Τριζαλής

Είναι πηδηχτός χορός που χορευόταν αποκλειστικά στο νομό Ρεθύμνης και κυρίως στη περιοχή της Αμπαδιάς στην επαρχία Αμαρίου. Το όνομά του σύνθετο, από τις λέξεις τρία ζάλα (βήματα), χορεύεται με λαβή από τις παλάμες και με λυγισμένους τους αγκώνες.

Τριζαλής - Μεγαλακάκηδες

Ο χορός αυτός αποκαλούνταν και «Κουρουθιανός» εξαιτίας του ότι χορεύονταν κυρίως στο χωριό Κουρούτες της επαρχίας Αμαρίου, στους δυτικούς πρόποδες του Ψηλορείτη. Ο Γ. Μουζουράκης αναφέρονταν στο χορό αυτό με τη χαρακτηριστική μαντινάδα:

«Τριζαλής ο Κουρουθιανός, ρίζα του Ψηλορείτη, πολύ πανέμορφος χορός και άγνωστος στη Κρήτη»

Πρινιώτης

Αυτός ο χορός είναι από τους υπο εξαφάνιση χορούς του νησιού. Είναι ουσιαστικά ένας από τους δύο γνωστούς ρυθμούς του Μπριμιανού – Πρινιώτη ο οποίος ήταν χορός που χορευόταν στην ορεινή κυρίως περιοχή του Λασιθίου σε διάφορες παραλλαγές. Από τα μέσα του περασμένου αιώνα χορευόταν και στους νομούς Ηρακλείου και Ρεθύμνης.

Πρινιώτης - Μεγαλακάκηδες

Είναι χορός που χορεύεται από άνδρες και γυναίκες με τα χέρια των ανδρών πιασμένα πάνω από τα χέρια των γυναικών. Χορός πρωτότυπος ξεκινούσε στα πρώτα γυρίσματά του με τους άνδρες να σηκώνουν τα χέρια και να αφήνουν τις γυναίκες πηγαίνοντας πίσω και χορεύοντας αντίθετα από αυτές.

Γυναίκες και άντρες συνέχιζαν το χορό χορεύοντας σε αντίθετες κατευθύνσεις, έως ότου ξαναβρίσκονταν μεταξύ τους, σχηματίζοντας ξανά τον κύκλο όπως στην αρχή του χορού.

Ανωγειανός Πηδηχτός

Είναι ο αντρικός πολεμικός χορός που χορεύεται στη περιοχή των Ανωγείων και τον χαρακτηρίζει τα πηδηχτά και γρήγορα του βήματα και τα δυνατά χτυπήματα των ποδιών στο έδαφος.

Ανωγειανός Πηδηχτός - Μεγαλακάκηδες

Φέρεται πως προέρχεται από τον αρχαίο χορό των Κουρητών που με τα βήματά και τον ήχο των όπλων τους προσπαθούσαν να καλύψουν τα κλάματα του νεογέννητου Δία. Οι χορευτές κρατούνται από τις παλάμες τους με τα χέρια τους σταυρωτά.

Ο χορός αποτελείται από δώδεκα βήματα (έξι μπροστά και κατόπιν έξι προς τα πίσω). Ο ρυθμός δίνεται από λύρα (ή ασκομπαντούρα) και λαούτο συνήθως.

Ξενομπασάρης

Ο χορός αυτός πήρε το όνομά του από τη μαντινάδα που τραγουδούσε ο λυράρης όταν ξεκινούσε:

«Ξενομπασαριακάκι μου, ξενομπασάρικό μου, σγουρό βασιλικάκι μου,, να ήσουνα δικό μου»

Ξενομπασάρης - Μεγαλακάκηδες

Η μελωδία του είναι ευχάριστη και χαριτωμένη και προτρέπει σε χορό. Παλαιότερα τραγουδιόταν και χορεύονταν σε κάθε γιορτή και πανηγύρι, ιδιαίτερα στις ορεινές περιοχές της Ιεράπετρας και του Μεραμπέλου. Ήταν γνωστότατος μέχρι και τη δεκαετία του 1960. Χορός αργός, θυμίζει το σιγανό.

Παλαιότερα στην ανατολική Κρήτη ο σιγανός δεν χορεύονταν και όπως αναφέρουν και οι παλιότεροι, ο χορός αυτός (σιγανός) ήρθε από τη κεντρική Κρήτη τα νεότερα χρόνια. Πιστεύεται πως ο Ξενομπασάρης ήταν μια τοπική εκδοχή του Σιγανού.

Ζερβόδεξος

Είναι χαρούμενος και κωμικός χορός που χορευόταν κυρίως τις Απόκριες.

Ζερβόδεξος - Μεγαλακάκηδες

Ονομάζεται «ζερβόδεκσος» διότι οι χορευτές πηγαίνουν πότε αριστερά και πότε δεξιά. Η αλλαγή στη πορεία συμβαίνει όταν ο λυράρης παίζει ένα συγκεκριμένο, οξύ μουσικό τόνο.

Κατσαμπαδιανός

Ο Κατσαμπαδιανός έχει έντεκα βήματα και χορεύεται με τη συνοδεία λύρας. Χορεύεται κυρίως στο Ρέθυμνο και πιο συγκεκριμένα στο Αμάρι, αλλά και σε γειτονικές του περιοχές.

Κατσαμπαδιανός - Μεγαλακάκηδες

Σύμφωνα με το βιβλίο του Ι. Τσαμπουράκη «Χοροί της Κρήτης» ο χορός αυτός πρωτοχορεύτηκε γύρω στα 1800 στην Αμπαδιά Αμαρίου - εξού και το όνομα - , σαν παραλλαγή του πεντοζάλη, για χάρη του γνωστού οπλαρχηγού Σηφοδασκαλάκη ο οποίος λόγω της αναπηρίας του δε μπορούσε να τον χορέψει και έσερνε το αριστερό του πόδι, ενώ στήριζε το δεξί του στο έδαφος.

Ντάμες

Κυκλικός χορός που χορευόταν σε ορισμένα χωριά του Ρεθύμνου και των Χανίων. Χορεύεται από άντρες και γυναίκες. Η χορεύτρια κρατάει με το αριστερό της χέρι ένα μαντήλι, ενώ ο άντρας δίπλα της κρατάει κι αυτός το άλλο άκρο από το μαντήλι, έως ότου ο λυράρης και τραγουδιστής πει «ντάμα», οπότε κάθε χορευτής αφήνει το μαντήλι και χορεύει με τη γυναίκα που βρίσκεται απέναντί του.

Άλλοι ξεχασμένοι κρητικοί χοροί

Υπάρχει πλήθος ακόμα από ξεχασμένους κρητικούς χορούς ή παραλλαγές τους όπως είναι ο Απανωμερίτης, η Ρουμαθιανή σούστα, το Ρόδο, τα Ντουρνεράκια, ο Μανάς, ο Λαζώτης ή Λαζώτικος κ.α.

Πηγή: www.cretan-music.gr

Επικοινώνησε μαζί μας

 
 
Εγγραφή στο newsletter!