Προϊστορία - Νάνοι Ιπποπόταμοι

Πριν από δύο εκατομμύρια (2.000.000) χρόνια η Κρήτη, η οποία μέχρι τότε βρισκόταν κάτω από τη θάλασσα, άρχισε να αναδύεται. Το νησί ήταν αρχικά άδειο από ζωή. Στη πορεία του χρόνου αναπτύχθηκε η βλάστηση στο νησί, έφθασαν τα πουλιά φέρνοντας μαζί τους αβγά σαλιγκαριών και άλλων μικρών ζώων.

Στην Κρήτη δεν μπορούσαν να φθάσουν τα μεγάλα ζώα και αυτό γιατί το νησί χωριζόταν από την ηπειρωτική Ελλάδα με θάλασσα.

Στην εποχή των παγετώνων όμως το νερό πάγωσε, η στάθμη της θάλασσας υποχώρησε και η απόσταση της Κρήτης από την Πελοπόννησο μίκρυνε.

Την περίοδο αυτή μικρές αγέλες ιπποπόταμων που ζούσαν στη Πελοπόννησο, παρασύρθηκαν προς τη θάλασσα και έφθασαν ως την Κρήτη στην οποία βρήκαν καταφύγιο. Όταν παρήλθε η εποχή των παγετώνων και οι πάγοι έλιωσαν οι ιπποπόταμοι εγκλωβίστηκαν στο νησί.

Ιπποπόταμοι αναρριχητές

Στην Κρήτη οι ιπποπόταμοι βρήκαν ένα μέρος ουσιαστικά ακατοίκητο από άλλα μεγάλα θηλαστικά. Τα μόνα μεγάλα ζώα που υπήρχαν στο νησί ήταν οι ελέφαντες, οι οποίοι είχαν καταφτάσει στην Κρήτη με παρόμοιο τρόπο. Καθώς δεν υπήρχαν άλλα μεγάλα φυτοφάγα και προπαντός κανένα σαρκοφάγο αρπακτικό, οι ιπποπόταμοι και οι ελέφαντες άρχισαν να αναπτύσσονται ανενόχλητοι. Σύντομα ο πληθυσμός τους αυξήθηκε τόσο ώστε αντιμετώπιζαν προβλήματα υπερπληθυσμού. Τα ζώα έτρωγαν οτιδήποτε μπορούσε να φαγωθεί, βλάπτοντας ανεπανόρθωτα τη χλωρίδα του νησιού.

Η Ιστορία της Κρήτης. Ελέφαντες και Ιπποπόταμοι αναρριχητές

Η υπερβόσκηση οδήγησε τελικά σε εξαφάνιση όλων των φυσικών πόρων και αναπόφευκτα σε μαζικό λοιμό από τον οποίον επέζησαν πολύ λίγα άτομα. Αυτή η διαδικασία φαίνεται ότι ακολουθήθηκε πολλές φορές.

Για να αντιμετωπίσουν τη μεγάλη έλλειψη τροφής οι ιπποπόταμοι και οι ελέφαντες οδηγήθηκαν εξελικτικά προς είδη με μικρότερο μέγεθος και προσαρμόστηκαν στο περιβάλλον. Έτσι οι ιπποπόταμοι της Κρήτης είχαν μέγεθος χοίρου και οι ελέφαντες αγελάδας.

Επιπλέον ανέπτυξαν εξαιρετικές αναρριχητικές ικανότητες στα βραχώδη και απόκρυμνα εδάφη των βουνών του νησιού. Οι ιπποπόταμοι στης Κρήτης μπορούσαν να σκαρφαλώνουν με μεγάλη άνεση από τις παραθαλάσσιες πεδινές περιοχές του Αλμυρού, όπου περνούσαν τους χειμώνες, στο δροσερό και κατάφυτο οροπέδιο του Καθαρού το οποίο προτιμούσαν τη καλοκαιρινή περίοδο. Εκεί υπήρχαν μικρές εποχικές λίμνες μέσα στις οποίες προτιμούσαν να διαβιούν όπως οι ηπειρωτικοί συγγενείς τους.

Η εποχή όμως των ιπποπόταμων της Κρήτης με τη σειρά της έφτασε στο τέλος της με μια δεύτερη εποχή παγετώνων ξεκίνησε. Άλλη μια φορά η στάθμη της θάλασσας υποχώρησε και η απόσταση της Κρήτης από την Πελοπόννησο μίκρυνε.

Τα ελάφια νικητές!

Αυτή τη φορά αγέλες ελαφιών κατάφεραν να διασχίσουν τη θάλασσα. Όταν τα ελάφια έφτασαν στην Κρήτη, όπως ακριβώς και οι ιπποπόταμοι πριν από αυτά, άρχισαν να αναπτύσσονται ανενόχλητα. Σύντομα εξελίχθηκαν προς οκτώ διαφορετικά είδη με διάφορα μεγέθη. Τα μικρόσωμα ζούσαν στις απόκρημνες πλαγιές των βουνών, τα μεσαίου μεγέθους στις πεδιάδες και τα μεγαλόσωμα στα δάση. Τα ελάφια τελικά αποδείχθηκαν πιο ευπροσάρμοστα από τους ιπποπόταμους, τους οποίους οδήγησαν σε εξαφάνιση.

Η προϊστορική Κρήτη. Νάνοι ελέφαντες και νάνοι ιπποπόταμοι

Η τελευταία παρουσία νάνων ιπποπόταμων και νάνων ελεφάντων έχει πιστοποιηθεί στο Καθαρό και στη Ζάκρο πριν από14.000 χρόνια.

Τα ελάφια κυριάρχησαν σχεδόν επί 100.000 χρόνια μέχρι την αποίκηση του νησιού από ανθρώπους. Τόσο τα οικοδίαιτα ζώα που έφεραν μαζί τους, όσο και το κυνήγι ήταν οι αιτίες που οδήγησαν τα ενδημικά ελάφια σε εξαφάνιση.

Διαβάστε εδώ για την ανασκαφή στο οροπέδιο του Καθαρού και την ανακάλυψη των απολιθωμένων νάνων ιπποπόταμων.

Το άρθρο βασίζεται στη δημοσίευση του Μ. Δερμιτζάκη στην εφημερίδα Βήμα, στις 23/03/2008
Ο κ. Μιχάλης Δ. Δερμιτζάκης είναι καθηγητής Γεωλογίας και Παλαιοντολογίας, τ. αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών

Επικοινώνησε μαζί μας

 
 
Εγγραφή στο newsletter!