Μάνος Χατζιδάκις & Μουσικοί αγώνες

Η κρητική μουσική παράδοση και ειδικά η Ανωγειανή θεωρείται η πιο ζωντανή στον ελλαδικό χώρο γιατί, όχι μόνο συνεχίζει να εξελίσσεται και να ενσωματώνει δημιουργικά σύγχρονα μουσικά στοιχεία, αλλά παράλληλα καταφέρνει να εκφράζει και να σχολιάζει με ζωντανό τρόπο την σημερινή πραγματικότητα.

Κρητικοί Μουσική, Μάνος Χατζιδάκις. Οι μουσικοί αγώνες λύρας στα Ανώγεια

Ο αυτοσχεδιασμός είναι ένα από τα χαρακτηριστικά των κρητικών μουσικών. Ειδικά στην διάρκεια των διαφόρων εορτών και πανηγυριών, οι μουσικοί δεν περιορίζονται στην τυπική επανάληψη των βασικών μουσικών μελωδιών αλλά εμπλουτίζουν το παίξιμο τους με αυτοσχεδιασμούς που συνοδεύουν τους χορευτές σε αντίστοιχους χορευτικούς αυτοσχεδιασμούς.

Αυτή την πλευρά της κρητικής μουσικής γνώρισε ο Μάνος Χατζιδάκις στα τέλη της δεκαετίας του '70 όταν γοητευμένος από την μουσική παράδοση των Ανωγειανών, αποφάσισε να δημιουργήσει τους Μουσικούς Αγώνες στα Ανώγεια. Με την συμπαράσταση του τότε δημάρχου Ανωγείων, του Γιώργου Κλάδου και με το αγκάλιασμα των ανωγειανών, ο Μάνος Χατζιδάκις κατάφερε να καταστήσει τα Ανώγεια ένα μουσικό "ζωντανό πολιτιστικό" εργαστήρι για πολλά καλοκαίρια.

Ο ίδιος ο Μάνος Χατζιδάκις σε ένα από τα "Σχόλια του Τρίτου" προγράμματος της ΕΡΤ που ήταν διευθυντής εκείνη την περίοδο, περιγράφει με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο την σημασία των εκδηλώσεων αυτών:

Αγώνες λύρας και η άνοδος των Ανωγείων

Άνοδος Ανωγείων σημαίνει, εξ Ηρακλείου σεβαστή απόσταση κι ένα ξεδίπλωμα φανταστικής ενδοχώρας, πού τήνε λούζουν αφρικανικοί αγέρηδες κι ένα ατελείωτο μεσογειακό φως. Μια ανοδική πορεία πού όταν σταθείς, βλέπεις τους κάμπους να χύνονται ασταμάτητα στις θάλασσες και τα βουνά τ' αντικρινά, ερωτικά ν' ασπάζονται τον ίσκιο σου.

Κρητικοί Μουσική, Μάνος Χατζιδάκις. Οι μουσικοί αγώνες λύρας στα Ανώγεια

Κι Αγώνες Λύρας πάει να πει, συνάθροιση Λυράρηδων από παντού της χώρας σ' ένα χωρίς διάλειμμα ευγενικό αγώνισμα πού αρχίζει πέντε τ' απόγευμα και πού τελειώνει πέρ' απ' τις μια, μετά το μεσονύχτι. Και μες σ' αυτό, το ξέσπασμα τ' ομαδικό, επιβραβεύεται αυτός, πού με τη μαστοριά και το βαθύ του αίσθημα, θα ξεδιπλώσει τους αυτοσχέδιους μαιάνδρους, πού θα περιέχουν την παράδοση ολοζώντανη, ενώ συγχρόνως θα στοχεύει και τα μελλοντικά. Θ' αποκαλύπτει μυστικά.

Τα Ανώγεια ζούνε για δυο μέρες μια μουσική εμπειρία μοναδική. Χωρίς επίσημους και τελετές, χωρίς λογύδρια εθνικά, μες στην πλατεία του χωριού, παρουσιάζεται ολόγυμνη ή φαντασία, ή έμπνευση κι ή μουσική ευαισθησία ενός ολόκληρου λαού. Του κρητικού λαού. Κι ενός νησιού. Της Κρήτης.

Στ' Ανώγεια όλα είναι αληθινά. Δεν υπάρχουνε πλαστικά, ούτε υποκατάστατα. Υπάρχει πέτρα, ξύλο, χρώμα και πράσινο της Γης. Ευγένεια από τη φύση κι όχι από σκοπιμότητα. Νερό και υφαντά, με ύφανση δύσκολη και μπλεγμένη, αλλά με ένα αποτέλεσμα, θα ‘λεγα, θεϊκά απλό. Υπάρχουνε οι κάτοικοι, εντατικά γραμμένοι, λες κι ήρθαν στον κόσμο χτες. Υπάρχει και ή φωνή τους. Περήφανα κι όχι αδιάκριτα δυνατή. Για ν' ακουστεί στην αντικρινή πλαγιά, στην παρακάτω χώρα και στα δυο άκρα του νησιού. Στ' Ανώγεια υπάρχει ή Κρητική ματιά, που λέει ο Καζαντζάκης. Ή εκ βαθέων δύναμη, ή από Θεού - πού λεν οι Χριστιανοί. (...)

Ο Κοτσυφός - Ψαραντώνης

(...) Εκείνο πού έχει σημασία είναι να στρέψουμε τη μουσική παιδεία μας έξω από το λάθος των Ωδείων και των ηλιθίων μουσικών, πού δίνουν μια απελπιστική εικόνα γι' αυτό πού συνηθίσαμε να ονομάζουμε Μουσική. Και οι Αγώνες Λύρας αποτελούν μιαν ελπιδοφόρα αρχή και ένα κέντρισμα στο μέλλον να συνηθίσουμε ν' ακούμε Μουσική, όχι αισθηματικά, όπως γινόταν ως τα σήμερα, αλλά με την καρδιά μαζί και με το νου. Να μάθουμε να παρακολουθούμε την μελωδική ανάπτυξη σαν μια ιδέα πού ξεδιπλώνεται αποκαλυπτικά και μας αφορά βαθύτατα και σαν "Έλληνες και σαν πολίτες του σήμερα. Να μάθουμε ν' ακούμε Μουσική κι όχι σοβαροφανείς αμηχανίες ή ατάλαντες συμφωνικές σοβαροφάνειες.

Οι Αγώνες Λύρας στ' Ανώγεια είναι μια Ελληνική αρχή, για Μουσική.

(Κυριακή. 13 Αυγούστου 1978)

 

Επικοινώνησε μαζί μας

 
 
Εγγραφή στο newsletter!