Η Κρητική Φορεσιά

Η κρητική παραδοσιακή φορεσιά που γνωρίζουμε σήμερα, φοριέται ελάχιστα πλέον σε καθημερινή βάση αλλά σε πολλές γιορτές και επίσημες εκδηλώσεις θα δούμε άνδρες και γυναίκες να ντύνονται με την πολυποίκιλτη υφαντή και κεντητή στολή που καθιερώθηκε μετά τον 16ο αιώνα.

Γυναικεία στολή

Η γυναικεία στολή περιλαμβάνει δύο βασικούς τύπους.

Η Κρητική Φορεσιά. Γυναικεία στολή

Ο τύπος της Σφακιανής φορεσιάς είναι και ο πιο διαδεδομένος σε ολόκληρο το νησί και περιλαμβάνει πολύπτυχο κεντητό φουστάνι, κεντητή ποδιά, το «μεϊτάνι» (πρόκειται για είδος σακακιού με μακριά μανίκια), ή την «σαλαμάρκα» (κεντημένο αμάνικο σακάκι), πάνω από το μεταξωτό πουκάμισο. Το κεντητό μεταξωτό μαντίλι στο κεφάλι και διάφορα κοσμήματα και νομίσματα στο στήθος συμπληρώνουν το σύνολο της στολής.

Ο άλλος τύπος γυναικείας φορεσιάς είναι η «ανωγειανή» που εμφανίζεται στα μέσα του 17ου αιώνα και ουσιαστικά μοιάζει με την Σφακιανή αλλά χρησιμοποιεί επιπλέον ένα είδος μακριάς βράκας που μοιάζει με σαλβάρι, κάτω από την φούστα.

Ανδρική στολή

Η ανδρική παραδοσιακή στολή είναι κοινή για όλο το νησί και διακρινόταν σε δυο παραλλαγές.

Η Κρητική Φορεσιά. Ανδρική στολή

Η μία ήταν η καθημερινή ανεπίσημη στολή που αποτελείται από την λινή μαύρη βράκα (που συναντιόταν σε ολόκληρο το αιγαίο), το πουκάμισο, το «μεϊτανογέλεκο» και μία μακριά ζώνη που τυλίγεται πολλές φορές στη μέση. Η στολή αυτή συμπληρωνόταν με τα μαύρα δερμάτινα «στιβάνια» (είδος ψηλής μπότας) και το κρουσωτό μαντίλι στο κεφάλι.

Η επίσημη παραλλαγή της ανδρικής φορεσιάς τα λεγόμενα «σαλβάρια» κατασκευάζεται συνολικά από μπλε τσόχα καλής ποιότητας. Την αποτελούσαν η πολύπτυχη βράκα, το μεϊτανογέλεκο που ήταν διακοσμημένο με πλούσια κεντήματα, το κεντητό μεταξωτό πουκάμισο, η μακριά μεταξωτή βυσσινή ζώνη και τα «στιβάνια» που σε αντίθεση με τα καθημερινά είχαν λευκό χρώμα. Η φορεσιά αυτή συμπληρωνόταν από το απαραίτητο κρουσωτό μαντίλι και την αλυσίδα που κρεμόταν από το λαιμό και ενωνόταν με το μαχαίρι που περνούσαν από τη μέση τους κάτω από τη ζώνη.

Σε πολλές περιπτώσεις φορούσαν τσόχινη κάπα, με μεταξωτή φόδρα και πλούσια κεντήματα και με την απαραίτητη κουκούλα για το κρύο.

Στις μέρες μας η παραδοσιακή αυτή φορεσιά έχει αντικατασταθεί με μια πολύ απλοποιημένη μορφή της που φοράνε ακόμα κυρίως οι ηλικιωμένοι στα ορεινά χωριά και αποτελείται από τη μαύρη ή χακί «κυλόττα», μαύρο πουκάμισο, μαύρα στιβάνια και το γνωστό κρουσωτό κεφαλομάντηλο.

Μια παλιά μαρτυρία για την Ανωγειανή φορεσιά...

Ο Ιταλός Vittorio Simonelli, ο οποίος περιηγήθηκε την Κρήτη το 1893 και βρέθηκε στα Ανώγεια το Σεπτέμβριο του ίδιου έτους γράφει αναφέρει σχετικά με τους Ανωγειανούς και την φορεσιά τους:

«... 10 Σεπτεμβρίου. Σήμερα είναι Κυριακή και οι άρρενες κάτοικοι των Ανωγείων τιμούν την ημέρα του Κυρίου στο πανδοχείο, το οποίο από την ανατολή του ήλιου έχει γεμίσει. Εγώ πέρασα το πρωινό μου τριγυρίζοντας στο προαύλιο της εκκλησίας όπου έχουν μαζευτεί οι γυναίκες των Ανωγείων για να παρακολουθήσουν την ατέλειωτη λειτουργία.
Τι διαφορά όμως από τις χλωμές γυναίκες που είχα συναντήσει στα σφακιανά χωριά: στη Νίμπρο, στου Ασκύφου, στον Καλλικράτη! Εδώ υπάρχουν γυναίκες με πρόσωπα ροδοκόκκινα που φωτίζονται από μάτια μαύρα και λαμπερά σαν τον αχάτη. Τα στήθη τους είναι σαν να βρίσκονται σε μια διαρκή έκθεση έτσι καθώς προβάλλονται καμαρωτά από τα γιλέκα τους, τα γενναιόδωρα ανοικτά μέχρι τη μέση. Οι μακριές φουφούλες τους από λευκό ύφασμα φτάνουν μέχρι κάτω και σφίγγονται γύρω στον αστράγαλο, ενώ ένα κόκκινο μεταξωτό ύφασμα περιβάλλει τα πλευρά. Οι ποδιές τους είναι κεντημένες στο κάτω μέρος με σχέδια αρχαϊκά όπως επίσης και τα γιλέκα τους.
Όλα αυτά τα γραφικά συμπληρώματα της αμφίεσης τους τονίζουν θαυμάσια την υγεία και την ομορφιά που χαρακτηρίζουν το αρχαίο κρητικό πρότυπο. Ωραιότατοι όμως είναι και οι άνδρες: ψηλοί, λεπτοί, άνετοι στις κινήσεις τους και αγέρωχοι, αλλά χωρίς ίχνος αγριάδας. Είναι ντυμένοι με τη συνηθισμένη στο νησί τους φορεσιά στην οποία όμως έχει προστεθεί το μοραΐτικο φέσι και μια μεγάλη δερμάτινη τρυπητή ζώνη όπου στερεώνουν τα γιαταγάνια τους και τις πιστόλες με τις ασημοστόλιστες λαβές...»

Επικοινώνησε μαζί μας

 
 
Εγγραφή στο newsletter!